Рамазан айнынъ арефеси
Эй Аллахын къуллары! Юдже Аллах (Субханаху ва Та’аля) бизлерге ипрангъан иманымызны тазелемеге имкян берген вакъыт келе! Бу уммет ичюн буюк олгъан айнынъ кельмесине пек аз вакъыт къалды, бу айны Юдже Аллах (Субханаху ва Та’аля) юксельтти, бу айны Пейгъамберимиз ﷺ юксельтти – бу ай, Рамазан айыдыр, бу айда инсанлар ичюн талиматнаме оларакъ ве ачыкъ аляметлер оларакъ, догъру ёлну танымакъ ве хакънен яланны феркъ этмек ичюн Къуран эндирильди.
Юдже Аллах (Субханаху ва Та’аля) бу умметке бу буюк айны оразанен кечирмеге эмир этти. О, бу айда «аль-къыям» — гедже намазларда турмакъны тайинледи. Бу айтылгъан ай буюк хусусиетлернен ве буюк мукяфатларнен толудыр. Ким де ким бу мукяфатлардан махрум къалды исе, бойле инсан хайырсызлыкъкъа огърады ве зарар къазанды. Ким исе бу мукяфатларгъа наиль олды, о буюк бахткъа иришти.

Эй Аллахын къуллары! Рамазан айыны, бу къийметли мусафирны кереги киби къаршыламакъ керектир, чюнки бу ай, ибадет, сабыр ве Къуран айыдыр! Иман эткен кимсеге бу мусафирны гюнах япаркен яда олмайджакъ ишнен огърашаркен, файдасы олмагъан эгленджилернен огърашаркен къаршыламагъа олмаз; яда бу айны геджелерини юхусызлыкъта кино ве сериаллар бакъмакъта, яда оюнлар ойнамакъта кечирмекни, яда онынъ куньлерини тенбелликте ве юхуда кечирмекни юрегине ниет оларакъ къоймагъа олмаз.
Эй Аллахын къуллары! Кечкен Рамазан айындан сон аман-аман бир сене кечти. Бир сене! Бу вакъыт девамында биз не къазандыкъ? Ахирет хаятымыз ичюн, Юдже Аллахнынъ (Субханаху ва Та’алянынъ) рахметине умют этмеге себеп оладжакъ хайыр амеллерини тутумладыкъмы? Шубесиз, эр кечкен кунь бизни олюмге якъынлаштыра. Не къадар биз ондан къачмагъа ве къорчаланмагъа арекет япсакъ биле, эр кечкен кунь бизлерни шубесиз бу дакъкъагъа, бу демге якъынлаштыра.
Чюнки Юдже Аллах (Субханаху ва Та’аля) деди:
كُلُّ نَفْسٍ ذَائِقَةُ الْمَوْتِ
«Эр бир джанлы олюмни татаджакъ».
(«аль-Имран», 3:185).
قُلْ إِنَّ الْمَوْتَ الَّذِي تَفِرُّونَ مِنْهُ فَإِنَّهُ مُلَاقِيكُمْ
«Де ки: Сизинъ ондан къачтыгъынъыз олюм мытлакъа сизни тападжакъ».
(«аль-Джумъа», 62:8)
Бойледже, кечкен Рамазандан сон биз олюмге бир сенеге якъынлаштыкъ. Бир сенеге! Бу сене девамында мезарда яткъанлар бу сенени эн азында бир кунюни, Юдже Аллаха (Субханаху ва Та’алягъа) ибадет этмек ичюн алмагъа авес эте эдилер. Я биз?! Биз исе бу сене девамында бош лафларгъа, бош арекетлерге, гъамсызлыкъкъа, ихмал этмекке баттыкъ; о сененинъ вакъытыны озь ара тартышмаларда ве мал артындан чапмакъта кечирдик. Ве айни заманда олюм арамыздан базыларыны чекип алгъаныны корьдюниз. Амма биз бунъа эмиет бермедик. Санким бу бизлер ичюн Юдже Аллах (Субханаху ва Та’алянынъ) тарафындан ихтар дегиль. Аллахтан къоркъунъыз ве тезден бараджагъымыз ахирет хаятына азырланынъыз.
Эй Аллахын къуллары! Мусульманлар янъы айны корьгенинен Рамазан башлана. Шариат боюнджа ай корюльмеси – бу Рамазан айнынъ башланмасыдыр, такъвим сайысы дегиль. Эгер инсанлар булут яда башкъа себеплерден айны корюп оламасалар, Шаабан айыны отуз куньге толдурмакъ кереклер, яни Шаабанынъ отузыджы кунюни шубе куню саймакъ кереклер. Пейгъамберимиз ﷺ бизге буны эмир этти:
صُومُوا لِرُؤْيَتِهِ وَأَفْطِرُوا لِرُؤْيَتِهِ، فَإِنْ غُبِّيَ عَلَيْكُمْ فَأَكْمِلُوا عِدَّةَ شَعْبَانَ ثَلاَثِينَ
«Оразанъызны ай корьмекнен башланъыз ве ай корьмекненде екюнъленъиз. Эгер сизге ай корюнмесе, Шаабанынъ сайысыны отузгъа еткизинъиз».
Аль-Бухари (1909) ве Муслим (1081).
Эй Аллахын къуллары! Рамазан айына бир яда эки кунь къалгъанда оразаны башламакъкъа бир кимсени хакъкъы ёкъ, бу тек эр заманки оразасы Шаабанынъ отузына яда йгирми докъузына раст кельген инсангъа джаиздыр, яни Рамазангъа бир яда эки кунь къалгъанда. Бойле вакъытта мумкюн, чюнки Пейгъамберимиз ﷺ деди:

لاَ يَتَقَدَّمَنَّ أَحَدُكُم رَمَضَانَ بِصَوْمِ يَوْمٍ أَوْ يَوْمَيْنِ، إِلاَّ أنْ يَكُونَ رَجُلٌ كَانَ يَصُومُ صَومَهُ، فَليَصُمْ ذَلِكَ اليَوْمَ
«Рамазан айыны бир яда эки кунь эвель оразанъызнен озманъыз, бу тек эр заман ораза туткъан инсангъа джаиздыр. О озь эр заман оразасыны тутсын».
Аль-Бухари (1914) ве Муслим (1082).
Ондан гъайры, эй Аллахын къуллары, «шубе куню» адлангъан кунь бар – не заман инсанлар, ай корьмеген себебинден бильмейлер, бу даан Шаабан яда энди Рамазан. Бу куньде бир кимсеге ораза тутмагъа олмаз, эр заман ораза туткъангъада (мисаль, базарэртеси бу «шубе кунюне» раст кельди, о инсан исе базарэртеси ораза тута) ве ораза тутмагъангъада. Бир кимсеге джаиз дегиль, бу харам. Аммардан (Аллах ондан разы олсун) ривает этильген хадисте айтыла:
مَنْ صَامَ اليَوْمَ الَّذِي يُشَكُّ فِيهِ، فَقَدْ عَصَى أَبَا القَاسِمِ ﷺ
«Шубе олгъан куньде (бу даан Шаабан яда энди Рамазан) ораза туткъан кимсе, Абуль-Къасимнынъ сёзюнден чыкъкъандыр».
Абу Давуд (2334), ат-Тирмизи (686).
Абуль-Къасим – бу Аллахнынъ эльчиси ﷺ .
Эй Аллахын къуллары! Биз Рамазан айына текаран къалгъаныны хатырладыкъ, амма биз бильмеймиз, арамызда ким онъа яшап етеджек? Аллах бизлерге яшап етмеге насиб этсин! Эбет арамызда бир кимсе бильмей, о Рамазангъа яшап етеджек яда ёкъ, сонуна барып етеджек яда ёкъ? Ве арамызда, бу Рамазыннынъ сонуна еткенинен келеджек даан бир Рамазан онъа насиб оладжакъ яда ёкъ, бильгенлер ёкъ?
Ойле исе, эй Аллахын къуллары, шимди Аллах ризасы ичюн хайыр амеллер япаджагъымызгъа, Юдже Аллах севгени киби давранаджагъымызгъа, гюнахларны къалдырып Рамазандан сон оларгъа къайтмайджагъымызгъа къатты ниетлер еделемек керекмиз. Оразанъызны, бозаджакъ ве зарар кетиреджек шейлерден къорчаланъыз.
Эй Аллахын къуллары, бу айда бош лафларны, лафазанлыкъны къалдырынъыз, чюнки олар кальбни ольмесине себеп олур. Терсине, озь озюнъизни Къуран окъумакънен, зикирнен (Аллахны анъмакънен), дуанен, истигъфарнен мешгъуль этиниз. Чюнки бу фырсаттыр! Бу заманда джамилерде даан зияде олмагъа тырышынъ, бол-бол Аллах ризасы ичюн садакъалар беринъиз , чюнки Пейгъамберимиз ﷺ инсанларнынъ эн джёмерти эди, амма Рамазан айында о даан зияде джёмерт эди.
Келинъиз Аллахнынъ эльчисини ﷺ орьнек оларакъ алайыкъ. О ﷺ озь сахабелерини Рамазан айы келишинен къувандыра эди ве оларны бу айнынъ кунь ве геджелеринен къулланмагъа теклиф эте эди. Пейгъамберимиз ﷺ дей эди:
إِذَا دَخَلَ رَمَضَانُ فُتِّحَتْ أَبْوَابُ الرَّحْمَةِ، وَغُلِّقَتْ أَبْوَابُ جَهَنَّمَ، وَسُلْسِلَتِ الشَّيَاطِينُ
«Рамазан башлангъанынен, рахмет къапулары ачыла, Джехеннем къапулары исе къапала, шейтанлар зынджыргъа багъланалар, Дженнет къапулары ачыла».
аль-Бухари (1800), Муслим (1079).
Пейгъамберимиз ﷺ озь сахабелерине насиат бере эди:
أَتَاكُمْ رَمَضَانُ شَهْرٌ مُبَارَكٌ فَرَضَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ عَلَيْكُمْ صِيَامَهُ تُفْتَحُ فِيهِ أَبْوَابُ السَّمَاءِ وَتُغْلَقُ فِيهِ أَبْوَابُ الْجَحِيمِ وَتُغَلُّ فِيهِ مَرَدَةُ الشَّيَاطِينِ لِلَّهِ فِيهِ لَيْلَةٌ خَيْرٌ مِنْ أَلْفِ شَهْرٍ مَنْ حُرِمَ خَيْرَهَا فَقَدْ حُرِمَ
«Сизге мубарек Рамазан айы кельди! Юдже Аллах оны ораза иле кечирмеге эмир этти. Бу айда кок къапулары ачыла ве Джехеннем атешининъ къапулары къапала, ве бойсунмагъан шейтанларгъа бу айда бугъавлар кийдириле. Бу айда бинъ геджеден даан хайырлы бир гедже бар. Ким онынъ хайырындан махрум къалса, о махрум къалгъанлардандыр».
Ахмад (2/230), ан-Насаи, (4/129), аль-Байхаки «Шуаб аль-Иман», (3600).
Ибн Раджаб (Аллах ондан разы олсун) деди:
«Мусульманлар бири бирини Рамазан башлагъанынен тебриклемеге ве хайырламагъа изин берильгенине бу хадис делильдир».
Му’мин Рамазан айына насыл къуванмайджакъ, о Дженнет къапулары ачыладжагъыны ве терсине Джехеннем къапулары къапаладжагъыны биле; Юдже Аллах шейтанларны бугъавларнен байлай?
Акъыллы инсан бунъа къувана.
Кенеде Пейгъамберимиз ﷺ деди:
إِذَا كَانَ أَوَّلُ لَيْلَةٍ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ صُفِّدَتِ الشَّيَاطِينُ، وَمَرَدَةُ الجِنِّ، وَغُلِّقَتْ أَبْوَابُ النَّارِ، فَلَمْ يُفْتَحْ مِنْهَا بَابٌ، وَفُتِّحَتْ أَبْوَابُ الجَنَّةِ، فَلَمْ يُغْلَقْ مِنْهَا بَابٌ، وَيُنَادِي مُنَادٍ: يَا بَاغِيَ الخَيْرِ أَقْبِلْ، وَيَا بَاغِيَ الشَّرِّ أَقْصِرْ، وَلِلَّهِ عُتَقَاءُ مِنَ النَّارِ، وَذَلكَ كُلُّ لَيْلَةٍ
«Рамазаннынъ биринджи геджеси кельгенинен шейтанлар ве бойсунмагъан джинлер бугъавларгъа багълана. Атеш къапулары къапала, ве бириси ачылмай. Ве терсине, Дженнетнинъ бутюн къапулары ачыла ве бириси къапалмай. Ве деллял давет эте ве дей: “Эй хайыр япмагъа истегенлер – огге тырышынъ! Эй ярамай япмагъа истегенлер – озь ниетлеринъизни ред этиниз!” Рамазанда Юдже Аллахнынъ Джехеннем атешинден азат этеджек кимселери бар».
ат-Тирмизи, (682), ан-Насаи, (4/126); Ибн Маджах, (1642); Ибн Хузайма, (1776); Ибн Хиббан, (3435).(сахих)
Альхамдули-Ллях! Тюрмеде отурып афу этиледжегине хабер кельген инсан – онынъ къуванчы насыл! Бу ай девамында Джехеннем атешинден къуртулыш берген Аллах буюктир. Бу эр геджеде! Насыл ашыкъмамалы? Бу фырсатнен насыл къулланмамалы?
Хадисте ривает этиле:
من صَام رمضان إيِمَانًا واحْتِسَابًا، غُفِر له ما تَقدَّم من ذَنْبِه
«Ким де ким, Юдже Аллахнынъ мукяфатына инанып (биринджи шарт) умют этип (экинджи шарт) Рамазанда ораза тутса, онынъ бутюн кечмиш гюнахлары афу этиледжек».
аль-Бухари, (37, 38, 1901); Муслим, (759 и 760).
Аллах Буюктир!
Эгер инсан буюк гюнахлар япты исе, о айрыджа Аллаха тёвбе япмакъ керек. Будыр Юдже Аллахтан рахмет ве хедие!
قُلْ بِفَضْلِ اللَّهِ وَبِرَحْمَتِهِ فَبِذَلِكَ فَلْيَفْرَحُوا هُوَ خَيْرٌ مِّمَّا يَجْمَعُونَ
«Де ки: Анджакъ, Аллаhнынъ лютфи ве рахметинен, иште, буларнен севинсинлер. Бу, оларнынъ (дюнья малы оларакъ) топлагъанларындан даа хайырлыдыр».
(«Юнус», 10:58)
Эй Аллахын къуллары! Селефлер бири бирини Рамазан айы келишинен къувандыра эдилер. Ривает этиле, олар Рамазан кельмесинден алты ай эвель Юдже Аллаха о Рамазангъа яшап етмеге дуа эте эдилер. Рамазандан сон исе алты ай девамында Юдже Аллах оларнынъ Рамазаныны къабул этмесине дуа эте эдилер.
Яхья ибн аби Касир дей, селефлернинъ дуасы махсус дуа эди. Олар Юдже Аллаха бойле сёзлер иле мураджат эте эдилер:
اَللّٰهُمَّ سَلّمْنِيْ لِرَمَضانَ وَسَلّمْ رَمَضانَ لِيْ وَسَلّمْه لِي مُتَقَبَّلا
«Аллахумма саллимнии ли Рамадан, уа саллим Рамадана ли, уа саллимху ли мутакъаббаля»
«Аллахым! Мени Рамазангъа еткиз, ве оны догъру кечирмеге манъа имкян бер, ве оны менден къабул эт».
Таравих намазыны къалдырманъыз, оны ред этменъиз – бу Аллахтан бир фырсаттыр! Онъа эмиет беринъиз, чюнки бу огюнъизде тёшельген хайырдыр. Пейгъамберимиз ﷺ деди:
الصَّلَاةُ خَيْرُ مَوْضُوعٍ، فَمَنْ شَاءَ اسْتَقَلَّ، وَمَنْ شَاءَ اسْتَكْثَرَ
«Бу намаз – тёшельген хайырдыр. Чокъ алып олгъан кимсе, алсын».
Ахмад, ат-Табарани. (сахих)
Билинъиз, эй Аллахын къуллары, инсаннынъ ораза тутаджакъ ниети сабах (феджр) намазына къадар олмакъ керек, бу вакъыт кельгенине къадар олмакъ керек. Эгер инсан сабах намазындан сон, тан догъгъандан сон ораза тутмагъа ниетленди исе, бу куньки оразасы бошуна оладжакъ. Пейгъамберимиз ﷺ бу акъкъында деди:
من لم يجمع الصيام قبل الفجر، فلا صيام له
«Эгер инсан сабах намазына къадар оразагъа ниетленмеди исе, онынъ оразасы ёкътыр».
Абу Дауд, Ибн Маджах, ат-Тирмизи, ан-Насаи. (сахих)
Амма бу бизге, базы инсанлар киби, ниетимизни тильнен айтмакъ керек демей. Олар тильнен дейлер: «Мен бугуньки оразаны тутмагъа ниетленем». Ёкъ! Ниетнинъ ери юректедир. Тильнен айтмагъа керек дегиль.
Ондан гъайры, эр биримизнинъ артымызда таби олгъанларымыз бар – эвлядларымыз, апайларымыз, бу айны насыл кечиреджек джевапкяр оладжакъ инсанларынъыз. Онынъ ичюн яшы етмеген эвлядларынъыз бар исе, оларны, зарар этмейджек шекильде оразагъа алыштырынъыз. Эгер бою еткен эвлядларынъыз бар исе, оларгъа оразаны эмир этиниз, чюнки Пейгъамберимизни ﷺ Суннетинде бойле эмир этильген.
Биз Юдже Аллаха ялварамыз, бизлерни бу Рамазан айына яшап етмеге ве бу айны эн гузель шекильде кечирмеге, озюмизни Юдже Аллаха эн гузель тарафтан корьсетмеге насиб этсин.

