Мубарек Рамазан айы якъынлашмакъта
Эй Аллахын къуллары! Мусульман уммети, ернинъ гъарптан шаркъына къадар, буюк ве мубарек мусафирны интизар этеркен, буюк куннинъ арефесиндедир. Бу сабырсыз бекленильген мусафир, — Юдже Аллах (Субханаху ва Та’аля) бизлерге Къуранда хабер эткени, мубарек Рамазан айыдыр:
شَهْرُ رَمَضَانَ الَّذِي أُنزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ هُدًى لِّلنَّاسِ وَبَيِّنَاتٍ مِّنَ الْهُدَى وَالْفُرْقَان
«Рамазан айы инсанларгъа ёл косьтериджи, догърунынъ ве догъруны эгриден айырувнынъ ачыкъ делиллери оларакъ Къур’ан эндирильген айдыр».
(«аль-Бакъара», 2:185).
Эй Аллахын къуллары! Бу айтылгъан ай берекет ве рахметнен толудыр. Бу ораза айы, бу намаз айы, бу гедже къылынгъан намазлар айы, бу Къуран окъулгъан ай, бу Юдже Аллахны чокъ анъылгъан ай, бу истигъфарнен Юдже Аллаха мураджат этильген ай, бу, инсан даан зияде джёмерт оладжакъ ай, бу садакъа айы, фукъарелерни ашатыладжакъ ай, бу хайрие айы – бу айда сайысыз хайыр ве берекет бардыр, бу айда инсан ичюн балабан келиш къазанмагъа имкян бардыр.
Онынъ ичюн мусульмангъа бу Рамазан айыны Юдже Аллаха эн гузель ибадетте кечирмек ичюн, онъа азырланмакъ керек. Имам аз-Зухри (Аллахнынъ рахметинде олсун) деди: «Не заман Рамазан айы келе, бу Къуран ве ашатыладжакъ (ораза туткъанларны ве фукъарелерни) айдыр». Бу тек Къуран айы ве ораза туткъанларны ашатыладжакъ айдыр. Инсаннынъ къальби тек Юдже Аллаха тараф ёнельмек керек, къалгъан эр бир шейден чекильмек керек. Бу мубарек ве буюк ай кельгенинен, Пейгъамберимиз ﷺ сахабелерине хабер эте эди ве оларны тебриклей эди:
«Сизлерге берекетли, мубарек Рамазан айы кельди. Юдже Аллах сизлерге бу айда ораза тутмакъны, бу айны оразанен кечирмеге эмир этти. Бу айда Дженнет къапулары ачыла ве Джехеннем къапулары къапала, шейтанлар исе бугъавларгъа зынджырланалар».
Бу айнен къулланмагъа тырыш, чюнки о мубаректир, онда берекет бардыр: эм вакъытында, эм де бутюн хайыр амеллерде.
Тюшюнип бакъынъыз, эй Аллахын къуллары! Бу хаберде Пейгъамберимиз ﷺ оларны тебриклей ве айта: «Рамазан айы кельди», демек, Юдже Аллаха эн гузель ибадетте кечирмек ичюн бар кучюнъизнен топланынъ. Зира бу айда о къадар бахшышлар бар! Ве бу акъкъында Пейгъамберимиз ﷺ башкъа хадисинде ривает эте:
«Рамазаннынъ биринджи геджеси кельгенинен, шейтанлар ве бойсунмагъан джинлер бугъавланалар, атеш къапулары къапала ве бириси ачылмай. Ве терсине, Дженнетнинъ бутюн къапулары ачыла ве оларнынъ бириси къапалмай. Ве деллял давет эте: “Эй хаыйыр япмагъа истегенлер – тырышынъ! Эй зулюм япмагъа истегенлер – озь ниетинъизден ред этинъ” Рамазан айында Юдже Аллахта Джехеннем атешинден азат этиледжеклер бар».
Субхана-Ллах! Бакъынъыз Юдже Аллах бу ораза ве намаз айыны не къадар хайыр ве рахметнен сайгъы корьсетти. «Дженнет къапулары ачыла», деп айтылгъан. Бу не демек? Бу бизлер ичюн чокъ, ихляслы оларакъ, хайыр амеллер япмагъа костериштир, фырсатнен къулланып, гюнахларымызгъа тёвбе япмакъ, гюнахнен Аллахнынъ сёзюнден чыкъмакътан узакълашмакътыр. Бу Юдже Аллах севген шейлернен Онъа къаршы ёнельмеге фырсаттыр. Арекет этмек керек! Эй хайыр истеген Аллахын къулу, арекет эт! Чюнки, эгер сен шимди, Юдже Аллах тарафындан о къадар чокъ фырсатлар олгъанда арекет этмесенъ, не вакъыт арекет этеджексинъ?! Шимди дегиль исе, не вакъыт сен Юдже Раббинъе тёвбе япаджакъсынъ?!
Онынъ ичюн Пейгъамберимиз ﷺ деди:
«Рамазан айы келип кечкен, амма онъа багъышланмагъан инсанны башына ашшагъы вазиет кельсин».
Юдже Аллах (Субханаху ва Та’аля) санъа Онынъ огюнде тёвбе япмагъа ве багъышлав къазанмагъа имкян бере, сен исе, озь ёл шашырмакъларынъда, къачырмакъларынъда, эгленджилеринъде яшамагъа девам этесин. Къана тири кальплер?! Къана Юдже Аллаха ёнельген кальплер?! Биз, Юдже Аллахнынъ, бизлерге яшап етмеге насиб эткен айнынъ фиятыны, онемини бильмек керекмиз.
Эй Аллахын къуллары, Аллахнынъ рахметлери чокътыр, ве биз пек аз тюшюнген Аллахнынъ рахметлеринден бириси, бизге о Рамазан айына яшап етмеге имкян бергенидир. Сиз тесавур этмейсиниз, бу не къадар буюк рахметтир, чюнки не къадар инсан кечкен Рамазандан бу Рамазангъа къадар яшап етмеди, оларда энди бу фырсат ёкъ.
Онынъ ичюн Пейгъамберимиз ﷺ дей: «Аранъызда эн гузелинъиз – бу узакъ омюр ве хайыр амеллеринъиз олгъан кимседир».
Эгер Юдже Аллах сенинъ омюринъни даан бир сенеге узайтты ве санъа фырсат берди исе, Онъа бу фырсат ичюн шукюр эт.
Хадисте Пейгъамберимиз ﷺ хабер этти, эр геджеде (коктен) деллял мураджат эте. Эбет, биз оны эшитмеймиз, амма биз бунъа инанмакъ керекмиз. «Эй хайыр истеген кимсе (хайыргъа ёнельген кимсе), арекет эт!» — бу ораза вакъытыдыр, бу намазлар вакъытыдыр, бу Юдже Аллах огюнде тёвбе вакъытыдыр. «Эй зулюм истеген кимсе, озюнъни тут!» — ярамайдан озюнъни тут, гюнахларны ред эт ве Юдже Аллаха ибадет этмеге ёнель.
Эй кальби тири олгъан инсан, Пейгъамберимиз ﷺ айткъаныны эшит: «Юдже Аллахта бу айнынъ эр геджесинде, Джехеннем атешинден къуртуладжакъ кимселер бардыр». Субхана-Ллах! Тюшюнип бакъынъыз, не къадар рахмет: эр геджеде Юдже Аллах инанларны бир парчасыны Джехеннем атешинден къуртара. Эгер санъа, агъыр къасталыкъкъа огърадынъ деселер, къоркъунчлы тешиш къойсалар, сон исе санъа деселер: «Сен дурус экенсинъ», не къадар балабан къуванч сен дуяджакъсынъ! Бу тек дюньявий къасталыкътыр. Эгер инсангъа олюм джезасына къарар чыкъарсалар, сон исе афу этильгени акъкъында хабер этселер, инсаннынъ дурумы насыл оладжакъ, не къадар айтып олынмагъан къуванч оладжакъ! Бу хадисте айтылгъанына фикир этиниз! Юдже Аллах (Субханаху ва Та’аля) сенинъ бойнынъны Джехеннем атешинден къорчалай! Эй Аллахын къулу, инан, сен бу атешке сабыр этип оламасынъ. Эй Аллахын къулу сенинъ теринъ бунъа чыдап оламаз. Онынъ ичюн, козьлеринъде яш иле, Юдже Аллахтан азат этильгенлерден олмакъны сора, Джехеннем атешинден азат олмагъа къарар имзалангъаныны сора, чюнки бу эр геджеде олып кече.
Бу айнынъ дигер фазилетлерини алсакъ, Пейгъамберимиз ﷺ деди:
مَنْ صَامَ رَمَضَانَ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ
«Ким де ким, Юдже Аллахнынъ мукяфатына инанып (биринджи шарт) умют этип (экинджи шарт) Рамазанда ораза тутса, онынъ бутюн кечмиш гюнахлары афу этиледжек».
Тесавур этиниз, Юдже Аллахнынъ багъышлавыны къазанмакъ, бу насылдыр; яни Юдже Аллах сени бу гюнахлар ичюн джезаламайджакъ, сен Онынъ ризасы ичюн ораза тутсанъ, О сенинъ гюнахларынъны къапатаджакъ.
Дигер хадисте ривает этиле:
مَنْ قَامَ رَمَضَانَ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ
«Ким де ким Рамазан айында иманнен ве умютнен гедже намазларыны (теравих намазларыны) къылса, Юдже Аллах (Субханаху ва Та’аля) онынъ бутюн кечмиш гюнахларыны афу этеджек».
Ондан гъайры, Рамазаннынъ фазилетлеринден – бу ораза. Ораза – бу адий ибадет дегиль, бу Юдже Аллахта онемли бир ибадеттир. Бу акъкъында Пейгъамберимиз ﷺ деди:
«Улу ве Къудрет саиби Аллах деди: “Адем огълунынъ эр бир амели озю ичюн япыла, оразадан гъайры, акъикъаттен, о Меним ичюн, ве о ичюн Мен береджем”».
Девамында исе Пейгъамберимиз ﷺ дей:
«Ораза къалкъандыр, ве о куньлерде ораза туткъан кимселер айып шейлерден узакълашсын ве сесини юксельтмесин. Эгер исе оны бир кимсе сёгюп башласа яда оннен тартышмагъа истесе, бойле инсангъа десин: “Акъикъаттен, мен оразалым!” Мухаммеднынъ руху олгъан къолнен емин этем, Юдже Аллах ичюн ораза туткъан кимсенинъ агъзындан кельген къокъу, мисктен даан хоштур, ораза туткъан кимсе эки къуванч дуя: о ифтар япкъанында къувана, ве (ораза туткъаны ичюн) озь Раббисинен корюшкенде къуванаджакъ».
Башкъа хадисте Пейгъамберимиз ﷺ хабер эте, инсаннынъ эр бир амели ичюн, Юдже Аллах он къаттан едиюз къаткъа къадар зияделештире, оразадан гъайры, ве Юдже Аллах (Субханаху ва Та’аля) дей:
«О (ораза) – Меним ичюн. Ве онынъ мукяфатыны Мен айрыджа береджем».
Юдже Аллах (Субханаху ва Та’аля) Миннетдардыр, онынъ ичюн санъа мукяфатыны эсапсыз береджек.
Сахабелерден бириси ривает эте: «Мен эшиттим насыл Пейгъамбер ﷺ деди:
«Ким де ким Аллах ризасы ичюн ихляслы оларакъ бир кунь ораза тутса, онынъ юзюни Юдже Аллах Джехеннем атешинден етмиш йыл узакълыгъына узакълаштыраджакъ»».
Бир кунь ораза ичюн Юдже Аллах инсаннынъ юзюни Джехеннем атешинден етмиш йылгъа узакълаштыра!
Эй Аллахын къуллары! Оразасыны бозгъан кимсе ичюн, оразагъа эмиет бермеген кимсе ичюн, Юдже Аллахын тарафындан шиддетли азап азырлангъандыр. Терсине насыл ола билир, бу диннинъ шартларындан бирисидир! Аби Умама, Пейгъамберимизден ﷺ эшиткенини ривает эте:
«Бир заман, мен юкълагъан вакъытымда (пейгъамберлернинъ руйясы – бу Юдже Аллахтан вахийдыр), эки киши кельди, мени къолумдан тутып алып кеттилер. Сон исе биз тизини тюбюнде чантырына асылгъан инсанларгъа кельдик. Оларнынъ агъыз кошелери йыртылгъан эди ве о кошелерден къан акъка эди».
Сон исе Пейгъамберимиз ﷺ бу инсанлар акъкъында сорады: «Бу инсанлар кимлер?»
Мелеклер онъа бойле джевап бердилер: «Бу ораза вакъытында ифтар вакъыты кельмесинден эвель, агъыз ачкъан кимселердир».
Аллах Буюктир! Бу, ораза туткъан, амма ифтар вакъыты кельмеден агъыз ачкъан инсанларгъа оладжакъ джеза. Ойле исе, асла ораза тутмагъан ве бу буюк ибадетке эмиет бермеген кимселернинъ алы не оладжакътыр?!
Онынъ ичюн, эй Аллахын къуллары, биз эпимиз Юдже Аллах бизлерге яшап етмеге насиб эткен бу оразагъа, бу Рамазан айына азыр олмакъ керекмиз. Биринджиден, биз оразамызны кереги киби тутмакъ керекмиз; экинджиден, оразаны Юдже Аллаха зикр этмекнен яраштырмакъ ве толдырмакъ керекмиз. Бу айда даан зияде Юдже Аллахны анъ, чюнки Пейгъамберимизден ﷺ сорадылар:
أَيُّ الصَّائِمِينَ أَعْظَمُ أَجْرًا
«Ораза туткъанларнынъ къайсы бири даан зияде мукяфат къазана?»
О ﷺ бойле джевап берди:
أَكْثَرُهُمْ لِلَّهِ ذِكْرًا
«Бу Юдже Аллахны даан зияде анъгъан кимселер».
Юдже Аллахны зиядедже анъынъыз, оразанъызны яраштырынъыз! Бу айда намазларынъызгъа даан зияде дикъкъат этинъиз! Биринджиден бу бизим фарз олгъан намазларымыз. Намазларынъызны ихляслы оларакъ, Юдже Аллах ризасы ичюн къылынъыз, бу бош намазлар олмасын, не вакъыт инсан намазгъа кире ве онынъ фикирлери тайын олмагъан ерге «учип кете». Сон исе суннет намазларынъызгъа, фарздан эввель ве сон олгъан намазларгъа мукъайт олунъыз. Ве эльбетте бу гедже намазлары (теравих намазлар): оларны джемаат иле къылынъыз, оларны ихмал этменъиз. «Сонки он кунь кельсе япарым», деменъиз. Ёкъ,оларны биринджи кунюнден япынъыз.
Затен, бу айда озюнъизге Рамазан айнынъ бутюн ибадетлерини къаплап аладжакъ бир программа япынъыз: эм ораза, эм зикирлер, эм истигъфарлар, эм дуалар (чюнки бу дуа айыдыр), эм Къуран окъумакъ (чюнки бу Къуран айыдыр). Озь программанъызгъа эр кунь Къуран окъуладжагъыны коюнъыз, ана-бабагъа айрыджа гузель давранмакъ, ораза туткъанларны, фукъарелерни ашатмакъ, садакъа таркъатмакъ. Бу айда ибадетинъиз къулан олсун.
Айрыджа дикъкъат этинъиз, эй Аллахын къуллары, оразанъыз олмайджакъ гюнах сёзлер ве амеллер иле, джаиль табиат иле бозулмасын, чюнки оразанынъ макъсады… Оразанынъ макъсады неде? Ашамамакъ ве ичмемек – будыр оразаны макъсады, деп тюшюнесинизми аджеба? Юдже Аллах (Субханаху ва Та’аля) деди:
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيَامُ كَمَا كُتِبَ عَلَى الَّذِينَ مِن قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُون
«Ораза сизден эвель келип-кечкен умметлерге фарз къылынгъаны киби, сизге де фарз къылынды. Умют этилир ки, такъвалы олурсыныз».
(«аль-Бакъара», 2:183).
Оразанынъ макъсады тек ашамамакъ ве ичмемек дегиль, такъва къазанмакъ ве оны къавилештирмектир, оны косьтермектир. Чюнки биз бу истеклеримизни, арзуларымызны Юдже Аллах ризасы ичюн къалдырамыз, рухий котерильмек ичюн къалдырамыз, къальблеримиз кокке котерильмеси ичюн, о тёпеге тырышмасы ичюн, Юдже Аллахнынъ мелеклерине бензеп, темизлик къазанып Юдже Аллахны анъмакъ ичюн. Булар эписи джаиль табиатнен насыл бир ерге келе билир? Ораза тута, ве айни заманда сёгюне, пис сёзлер айта, озюни джаиль оларакъ алып бара, къычыра, ошекнен ве пис сёзлер айтмакънен огъраша. Пейгъамберимиз ﷺ исе деди:
مَنْ لَمْ يَدَعْ قَوْلَ الزُّورِ وَالعَمَلَ بِهِ فَلَيْسَ للهِ حَاجَةٌ في أنْ يَدَعَ طَعَامَهُ وَشَرَابَهُ
«Ким де ким (ораза вакъытында) гюнах амель ве сёзлерни къалдырмаса, Юдже Аллах онынъ аш ве сувны ред этмесинде мухтадж дегильдир».
Юдже Аллах сенинъ гюнах ишлеп ве айни заманда ач олманъда ве сувсаманъда мухтадж дегиль.
Онынъ ичюн, эй Аллахын къуллары, бу айгъа азыр олып кирмек керек. Ораза айына азырлыкъ, айры эрзакълар алмакъ киби дегильдир, Рамазан ичюн айры емеклернинъ рецептлерини сораштырмакъ дегильдир, айры бир программа тапып чыкъармакъ, къайсы кунь кимде топлашаджамыз дегильдир, айры топлумлар япмакъ, эгленджилер япмакъ дегильдир. Ёкъ, базылары тюшюнген киби, бу Рамазан айына азырлыкъ корьмек дегильдир. Салих къулларнынъ Рмазан айына азырлыгъы, бу олар къальблерини, азимкярлыкънен, бу айны келишини биринджи дакъкъасындан Юдже Аллаха якъынлашмагъа азырлайлар.
Биз Юдже Аллаха эн гузель ад ве юксек сыфатлары иле ялварамыз, бизге бу мубарек айгъа яшап етмеге насиб этсин, ве бу айны эн гузель ибадетлерде ве Юдже Раббимизге къулукъта кечирмеге насиб этсин. Ве, унутманъыз, сиз ибадет ичюн яратылдынъыз, Юдже Аллах (Субханаху ва Та’аля) сизни бу ичюн яратты.
Сизде сабыр олмадан ибадетлеринъиз хакъ ибадет олмаз, чюнки сабр — иман ичюн баштыр. Эпимиз бильгенимиз киби, сабр учь чешиттен ибареттир:
1. Аллахнынъ эмир эткенини ерине кетирмекте сабр.
2. Аллахнынъ ясакъ эткенинден узакълашмакъта сабр.
3. Аллахнынъ язысына сабр.
Рамазан айнынъ оразасы бу учь чешит сабырдан ибареттир. Санъа Юдже Аллах бу айда эмир эткенини ерине кетиресинми? Эбет. Сен ясакъ олгъан шейлерни ред этесинми? Эбет, ондан гъайры, башкъа вакъытта ясакъ олмагъан шейлерни биле ред этмек керексин. Сен ачлыкъны ве сувсамакъны сабр этмек керексинми? Эбет, эсасы бу язнынъ узун ве сыджакъ куньлеринде. Эбет, онынъ ичюн сабырнынъ учь чешити. Сиз билесизми насыл Пейгъамберимиз ﷺ Рамазан айыны адландырды? О ﷺ бу айны сабр айы деп адландырды (шахру с-сабр). Бу сабр мектеби. Келинъиз биринджиден озюмизни сабыргъа чекейик, сон исе эв сакинлеримизни, апай ве эвлядларымызны бу айны сабырнен ибадетте кечирмеге давет этейик. Сахабелернинъ юфакъ балалары биле бу айда ораза тута эдилер, оларны бу айны сабырнен ибадетте ве оразада кечирмек ичюн чешит тюрлю оюнджакъларнен эглендире эдилер. Онынъ ичюн ораза ичюн о къадар сайысыз мукяфат азырлангъан, чюнки бу ай ораза ве сабыр айы, Юдже Аллах исе дей:
إِنَّمَا يُوَفَّى الصَّابِرُونَ أَجْرَهُم بِغَيْرِ حِسَاب
«Ялынъыз сабыр эткенлерге мукяфатлары эсапсыз оденеджек».
